DE VERSCHRIKKELIJKE DOOD IN DE WINTERBERGTUNNEL
Kort geleden is de ingang van de Winterbergtunnel teruggevonden, een 300 meter lang tunnelstelsel dat tijdens de gevechten in de Eerste Wereldoorlog werd bedolven en 275 jonge Duitse soldaten levend insloot. Hier het ooggetuigenverslag van een van de slechts drie overlevenden:
„Het was 4 mei 1917… waarschijnlijk tussen 11.00 uur en het middaguur. We schonken weinig aandacht aan het artillerievuur, want we waren aan beschietingen gewend. Omdat de 11e compagnie in reserve lag, ging ik een paar vrienden opzoeken; daarna liepen we verder (de tunnel in) naar een plek vlak bij de radiokamer. Terwijl we kletsten en een kop koffie boven een kaarsje warmden, gebeurde er iets ongelooflijks. Een enorme explosie trof ons als een schok. Wat was er gebeurd? Er volgden meer explosies. We probeerden naar voren te komen, maar zwarte wolken en gas kwamen ons tegemoet. Uitgang 3 was ingestort en uitgang 4 zat vol gas en rook. We trokken ons terug en probeerden een barricade van rugzakken en jassen op te werpen, maar we konden niet voorkomen dat de giftige dampen zich verspreidden.
Een zware granaat had de reservemunitie bij de ingang vol geraakt. De explosies die daarop volgden dreven het gas onze kant op, en de ventilatoren versterkten dat effect nog door de lucht verder de tunnel in te blazen. We bouwden een barricade van zandzakken en hoopten dat het gas daardoor zou worden tegengehouden en dat we gered konden worden. Maar we hoorden nog meer explosies en zoals bleek was de schacht geblokkeerd. We waren afgesneden van de buitenwereld en de lucht in de tunnel was op zijn best van zeer slechte kwaliteit. De tijd verstreek en ademen werd zwaar. We probeerden een luchtschacht te graven, maar dat mislukte. We beseften dat de lucht bijna op was; lampen gingen uit en lucifers flakkerden alleen nog maar even op. De hitte was ondraaglijk. We kregen dorst en verloren elke hoop op redding.
Velen stonden op de rand van een geestelijke en lichamelijke inzinking. Ze lagen op de grond, gekweld door de dorst en de enorme hitte. Iedereen was volkomen gebroken. Het was verschrikkelijk. Ik hoorde iemand zijn gebed uitspreken. Ik zal de dood van mijn kameraden nooit vergeten. De een riep om zijn vrouw, de ander om zijn ouders en om zijn broers en zussen. Zelf was ik emotioneel kapot en nam ik in gedachten afscheid van alles wat me lief was. Iedereen riep om water, maar het was tevergeefs. De dood lachte zijn oogst tegemoet en hield de wacht bij de barricade, zodat niemand kon ontkomen. Hoelang we opgesloten zaten, kon ik niet zeggen, 3 of 4 dagen? Doffe schoten weergalmden door de donkere grot. Sommigen ijlden over redding, anderen over water. Het werd een plek van definitief afscheid en van de dood. Een kameraad lag naast me op de grond en vroeg met brekende stem of iemand zijn pistool voor hem wilde doorladen. Ik riep terug en tastte me naar hem toe. Hij gaf me zijn Luger; met mijn laatste kracht laadde ik hem door en gaf ik hem terug. Er viel een korte stilte, alsof hij afscheid nam van alles wat hem lief was. Er klonk een harde knal in dat levende graf, daarna gaf hij een doodsreutel. Hij had verlossing gevonden.
Ik dacht dat ook ik snel vrede zou vinden. Ik zocht naar het wapen en vond het. Ik sprak mijn afscheidswoorden, drukte de loop tegen mijn hart – hij voelde koud aan – en bracht mijn rechterhand verder omhoog. Toen ik weer bijkwam, lag ik plat op de grond. Ik was plotseling flauwgevallen en dat had me tegengehouden die laatste stap te zetten. Bijna waanzinnig zocht ik naar water, maar lege veldflessen dreven de spot met me. Het lukte me te knielen, mijn handen tot een kom te vouwen en mijn eigen urine te drinken. Toen ik verder kroop, stuitte ik op een zandheuvel en ging erin liggen om mijn lichaam wat af te koelen. Ik vond ook een kleine handbrander en probeerde die aan te steken. Het kostte me al mijn kracht en het licht brandde in mijn ogen, maar wat ik zag was verschrikkelijk: mijn dode, naakte kameraden lagen daar in verkrampte houdingen, met uitgestrekte armen (op de grond). Ik wilde niets meer zien en deed de brander weer uit… en verloor het bewustzijn, voor hoelang weet ik niet.
Ik lag nog steeds op mijn zandheuveltje toen ik mijn oren niet kon geloven – waarschijnlijk speelde de dood een spelletje met me – want ik hoorde woorden. Help! Ik wist niet waar het vandaan kwam. Ik was nog altijd in duisternis gehuld, maar de geluiden kwamen dichterbij. Ik draaide mijn hoofd een stukje en tilde het op; iets scheen in mijn ogen en ik kneep ze dicht. Kon dat licht zijn? Was dat redding? Met mijn laatste kracht probeerde ik te roepen, en toen hoorde ik ze. ‚Rustig blijven, kameraad, we komen eraan!’ Ze bogen zich over me heen, mijn redders, en gaven me water. Water! Ik kon het niet geloven. Zou ik gered worden? Nog één keer moesten ze me achterlaten, daarna kwamen ze terug en droegen ze me in een zeil de grot uit. Koude lucht blies over me heen en er was nog meer water. De reddingsploeg zei: ‚Dit is de 6e dag sinds de instorting!’ Samen met mij werden nog twee kameraden gered.
De dokter zei me: nog een halve dag langer en het was te laat geweest. Men vertelde me dat het binnen in de tunnel een tragisch gezicht was. Alle andere kameraden hadden een einde aan hun lijden gemaakt door zichzelf dood te schieten of hun slagaders door te snijden.”
- Musketier Karl Fißer, 11e compagnie, Reserve-Infanterie-Regiment Nr. 111
De ingang van de tunnel werd in januari 2020 officieel ontdekt door een aantal amateurhistorici. Alain Malinowski, burgemeester van Orainville (Frankrijk), spitte 25 jaar lang oude militaire kaarten uit archieven door om de ingang te vinden, terwijl zijn zoon Pierre Malinowski de nachtelijke actie plande om die ingang zonder vergunning te openen.
De tunnel wordt dit jaar (2021) opgegraven door Duitse en Franse archeologen, zodat de ingesloten soldaten alsnog een graf kunnen krijgen. Het zou het „Pompeï” van de Eerste Wereldoorlog worden.
Update 30 april 2021: nadat Duitse en Franse eenheden samen aan de officiële opgravingen waren begonnen, kwam er zoveel munitie vrij dat het graafwerk moet worden stilgelegd. Vanwege het gevaar is het plan nu om van de plek een gedenkplaats te maken en de doden onaangeroerd te laten.
Opmerking van de auteur: vind je onze artikelen goed? Steun ons dan met een aankoop in onze shop (klik hier). We zijn dankbaar voor elke vorm van steun!