VAN VLUCHTELING TOT GREEN BERET – HET VERHAAL VAN TU LAM
In 1998 werkte een jonge Green Beret van het Amerikaanse leger zich ergens in Laos door een veld met Amerikaanse landmijnen: restanten van de Vietnamoorlog, tientallen jaren na het laatste schot nog altijd wachtend in de grond. De opdracht was om ze te ruimen, zodat de kinderen uit de dorpen in de buurt eindelijk veilig buiten konden spelen. Voor de andere soldaten in dat team was het een klus. Voor Tu Lam was het iets wat niemand om hem heen helemaal kon zien, want de oorlog die in die grond lag begraven was de oorlog waarin hij geboren was. Om te begrijpen wat die missie betekende, moet je drieëntwintig jaar terug, naar een ziekenhuiskelder in Saigon.
Gered door communisten
Tu Lam kwam in december 1974 ter wereld, op de vloer van die kelder, terwijl zijn moeder hem afschermde van de artillerie die de stad boven hen beukte. Binnen een paar maanden stortte Zuid-Vietnam in. De nieuwe regering executeerde een oom die aan Amerikaanse zijde had gevochten, en de familie begreep dat er in eigen land geen toekomst meer voor hen was. Toen Tu nog een peuter was, klommen ze aan boord van een vissersboot die voor 20 mensen was gebouwd. Er stonden er meer dan 100 op geperst toen de boot de Zuid-Chinese Zee op voer.
Aan de eerste kust die ze bereikten stuurden gewapende mannen hen weg, sleepten de boot terug naar open zee en kapten de sleeplijn door. De motor was dood. Er zat niets anders op dan drijven. Dat drijven duurde bijna een maand. Eerst raakte het eten op. Daarna gingen er om de peuter op dat dek heen mensen dood. Toen er eindelijk een schip boven de horizon uit kwam en naast hen vaart minderde, voerde het hamer en sikkel.
Tu noemt het zijn eerste les in het leven: zijn familie werd opgejaagd door de ene communistische regering en gered door de andere. De overlevenden belandden in een vluchtelingenkamp in Indonesië, waar ze jarenlang wachtten, tot een tante die met een Amerikaanse Green Beret was getrouwd hen naar de andere kant van de wereld haalde. Na alles wat de jongen had meegemaakt was hij eindelijk ergens veilig. Niemand vertelde hem dat die veiligheid er precies zo uit zou zien als de oorlog waaraan hij net was ontsnapt.
Voor de vijand aangezien
Het gezin kwam terecht in Fayetteville, North Carolina: thuisbasis van Fort Bragg, thuisbasis van de Green Berets, en zo vol Vietnamveteranen dat de bewoners het Fayette-Nam noemden. De halve stad had gevochten in de oorlog waarin Tu geboren was, en de jongen had het gezicht van de vijand. Op straat werd er naar hem gespuugd, en hij deed zichzelf een belofte: dat hij sterker was dan de haat.
Thuis klonk een ander verhaal. Tu’s oom was Green Beret, de stiefvader die er later bij kwam was Green Beret, en de ochtenden in dat huis begonnen met The Ballad of the Green Berets, nog voor school. Op de zware dagen wist zijn oom precies welke vraag hij de jongen moest stellen: „Wil je vandaag een commando zijn?”
Het antwoord veranderde nooit. Tu ging in 1993 de dag na zijn eindexamen in dienst, sprong als parachutist en draaide verkenningsmissies van de Mexicaanse grens tot in de jungles van Zuid-Amerika. In 1997 ging hij de selectie voor de special forces in… drie weken hel, die hij met een gebroken enkel uitliep en toch haalde. Een jaar later zette hij zelf de groene baret op. Nog net op tijd: zijn grootvader kon zo een tweede generatie special forces in de familie meemaken voordat hij overleed. Daarna kwamen de eerste orders voor de verse Green Beret binnen, en die wezen regelrecht terug over de Stille Oceaan.
Terug naar Vietnam
Tu’s eerste missie bracht hem naar Vietnam en Laos: het ruimen van de Amerikaanse landmijnen die daar nog in de grond zaten uit de oorlog waarin hij geboren was, zodat de kinderen ter plaatse buiten konden spelen zonder op het verleden te stappen. Drieëntwintig jaar nadat hij onder de granaten van die oorlog was geboren, trok hij de restanten ervan uit de bodem in een Amerikaans uniform. Weinig cirkels in de militaire geschiedenis sluiten zo strak.
Okinawa, zijn eerste standplaats, leverde een verhaal op dat de meeste soldaten niet zouden durven riskeren. Militairen van special operations mochten buiten de basis niet vechten om prijzengeld, dus vocht Tu ondergronds: betaalde vechtavonden tegenover Camp Foster, contant in de hand, geen toestemming van zijn commandant, en gegarandeerd het einde van zijn loopbaan zodra iemand zijn mond voorbijpraatte. De leiding kreeg het pas bij zijn allerlaatste gevecht in de gaten.
Op een ochtend in september 2001 zou zijn vriendin en latere vrouw op het vliegtuig stappen om hem in Japan te bezoeken. Het was 9/11. Vierentwintig uur lang kreeg hij haar niet te pakken, en toen de telefoonlijnen het weer deden, was de wereld die hij kende verdwenen. In zijn eigen woorden vocht hij de rest van zijn carrière oorlogen: ruim twee decennia in uniform, 27 landen, met als eindpunt eenheden die zo geheim waren dat zelfs hun naam geclassificeerd was. Het schieten hield op toen hij in 2016 met pensioen ging als Master Sergeant. Het vechten niet.
De weg van de samoerai
Voor Tu Lam had het zwaarste gevecht geen vijand die hij kon zien: hersenletsel door jaren van explosies, pijnstillers die van recept naar afhankelijkheid gleden, en een isolement dat de man opslokte die al het andere had overleefd. Wat hem terughaalde was een boek van bijna 400 jaar oud, geschreven door een samoerai… The Book of Five Rings van Miyamoto Musashi. Tu bouwde er eerst zijn ochtenden omheen, toen zijn discipline, toen zijn leven, richtte een trainingsbedrijf op en gaf dat bedrijf en zichzelf een nieuwe naam: Ronin.
In 2020 zetten de makers van Call of Duty zijn Ronin in de game, het eerste Modern Warfare-personage dat op een echte, levende soldaat is gebaseerd: zijn naam, zijn logo op de schouder, elke beweging met motion capture bij hem opgenomen. Sindsdien hebben meer dan 100 miljoen mensen hem gespeeld. De meesten hebben geen idee dat hij echt bestaat.
Ronin betekent een krijger zonder meester. Voor een man wiens hele pad werd bepaald door oorlogen, regimes en zeestromingen was geen naam ooit beter verdiend… en geen droom Amerikaanser.