DE OPA DIE IRAKS DODELIJKSTE SCHERPSCHUTTER WERD – ABU TAHSIN AL-SALHI
Toen ISIS in 2014 door Noord-Irak raasde en hele legereenheden ervoor wegsmolten, waren het vooral vrijwilligers die de ineenstorting tegenhielden: boeren, monteurs, studenten, iedereen die een geweer wilde oppakken. Ergens in die stormloop naar het front kwam een reus met een grijze baard van in de zestig aanrijden op een crossmotor, een lang geweer over zijn rug, vingerloze handschoenen aan en een geruite sjaal om zijn nek.
Hij zag eruit als iemands opa, want dat was hij ook. En hij stond op het punt een van de dodelijkste scherpschutters van de hele oorlog te worden. Om te begrijpen wat een man van die leeftijd deed aan het front van het smerigste gevecht in een generatie, moet je weten dat hij toen al veertig jaar oorlog achter de rug had.
Een leven lang oorlog
Abu Tahsin al-Salhi was bijna net zo lang soldaat als hij volwassen was. Als jonge dienstplichtige keek hij in de jaren zeventig voor het eerst door een richtkijker, en vanaf dat moment werd oorlog het decor waartegen zijn hele leven zich afspeelde: vier decennia lang rolde het ene Iraakse conflict rechtstreeks het volgende in. Toen hij oud genoeg was om opa te zijn, was er op een slagveld weinig meer dat hij niet al had gezien.
Toen de extremisten kwamen en het land begon te bezwijken, had niemand het de oude man kwalijk genomen als hij thuis was gebleven. Hij had het recht meer dan verdiend om deze keer aan de kant te blijven en de jonge mannen hun beurt te gunnen.
In plaats daarvan stapte hij op een crossmotor.
De sjeik van de scherpschutters
Rond 2015 sloot Abu Tahsin zich, ruim zestig jaar oud, aan bij de Popular Mobilization Forces, het allegaartje van vrijwilligersmilities dat in het gat sprong toen het reguliere leger het liet afweten. Hij droeg geen gewoon wapen. Het zijne was een Steyr, een Oostenrijks antimaterieelgeweer dat gebouwd is om motorblokken en pantserplaat te doorboren, met patronen die langer zijn dan een mannenhand en met een trefzekerheid tot ver voorbij een kilometer. Waarschijnlijk hield hij de Iraanse kopie van dat ontwerp vast, het type dat werd uitgedeeld aan de milities waarmee hij vocht. Hoe dan ook was het een monster, en het week bijna nooit van zijn zijde.
De jongere strijders konden nauwelijks geloven dat die verweerde oude reus echt bestond. Toen zagen ze hem aan het werk. Rustig en onverstoorbaar, schot voor schot, plukte hij doelen van de horizon terwijl gemaskerde tieners van half zijn leeftijd om hem heen renden en schreeuwden. In een video die heel Irak rondging volgde hij een strijder door zijn richtkijker, legde hem om en mopperde daarna dat het een trage dag was geweest… twee stelde niets voor, zijn minimum was vier. Ze noemden hem voortaan de sjeik van de scherpschutters.
Toen kwam het getal waardoor de rest van het land ging opletten.
De onmogelijke telling
De aantallen die over Abu Tahsin de ronde deden waren duizelingwekkend. In het begin lag het onder de 200. Een jaar later was het opgelopen tot boven de 320. Tegen de tijd dat hij stierf hielden sommigen het op bijna 400. Hoeveel daarvan klopten, in de chaos van een oorlog die straat voor straat werd uitgevochten, heeft niemand ooit kunnen bewijzen, en wie eerlijk is doet ook niet alsof.
Maar aan het front ging het nooit om het exacte cijfer. ISIS had zijn macht gebouwd op angst, op gladde en meedogenloze propaganda die verzet zinloos moest laten lijken. En daar stond een oude man met een grijze baard die rustig in een camera vertelde dat hij er honderden de grond in had gestuurd en dat hij nog maar net begonnen was. Of het er nu 300 of 400 waren, het effect was echt. Het getal werd net zozeer een strijdkreet als een record: het bewijs dat je op de verspreiders van de terreur terug kon jagen.
Maar het verhaal ging nooit echt over dat getal. En de oorlog vroeg nog één laatste ding van hem.
Gesneuveld aan het front
In 2017 had Abu Tahsin bijna het hele land doorkruist op zoek naar het gevecht, van de velden ten zuiden van Bagdad tot helemaal in het noorden. Een van zijn laatste interviews gaf hij een paar dagen voor het einde, nog altijd pratend over het werk als een man die niet van plan was ooit te stoppen. Ooit werd hij een volle maand met rust gestuurd en stond hij na twee weken alweer op de stoep, omdat hij het niet uithield om er niet bij te zijn.
Het einde kwam bij Hawija, een van de laatste steden die ISIS in het noorden nog in handen had. Een scherpschutter hoort verborgen te blijven, ver weg van het gevecht. Abu Tahsin stierf op zijn 64e zoals de jonge mannen stierven: samen met de rest oprukkend naar de vijand, het geweer nog in zijn handen.
Irak begroef hem als nationale held. Duizenden mensen vulden de straten bij zijn begrafenis. Jaren later richtte zijn thuisregio een standbeeld voor hem op, en zijn geweer kreeg een plek achter glas in een museum, waar het vandaag de dag nog steeds staat.
In een oorlog die herinnerd wordt om gemaskerde jonge mannen en onbeschrijfelijke wreedheid hield het land uiteindelijk één gezicht vast: dat van een opa die weigerde thuis te blijven. Wat het echte aantal ook was, Irak besloot dat het niet uitmaakte. Hij had ze toen al alles gegeven wat hij had.